Jan Nowak-Jeziorañski. Kurier Armii Krajowej, redaktor Radia Wolna Europa, polityk, red. naukowa Pawe³ Machcewicz, Rafa³ Habielski, Instytut Dziennikarstwa UW, Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorañskiego,  2011.

Ksi±¿ka jest pok³osiem konferencji, która odby³a siê w 2010 r. w ramach obchodów 5 rocznicy ¶mierci Nowaka-Jeziorañskiego z udzia³em wybitnych historyków i ¶wiadków historii, osób wspó³pracuj±cych z nim w ró¿nych okresach. Nasz± relacjê z konferencji mo¿na przeczytaæ tutaj. Uzupe³nieniem do konferencyjnych wyst±pieñ s± trzy ma³o znane a interesuj±ce dokumenty zwi±zane z Nowakiem-Jeziorañskim i RWE. W sumie spora porcja rzetelnych, w znacznej mierze nowych, niekiedy barwnych, informacji i analiz, choæ to wci±¿, jak pisz± redaktorzy ksi±¿ki, "tylko szkic do portretu".

Konrad W. Tatarowski, Aksjologia i polityka w pisarstwie i dzia³alno¶ci Jana Nowaka-Jeziorañskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu £ódzkiego, 2010.

Kolejna ksi±¿ka K. Tatarowskiego, dawnego dziennikarza Radia Wolna Europa. Autor omawia i analizuje teksty legendarnego dyrektora Rozg³o¶ni Polskiej RWE z ró¿nych okresów jego dzia³alno¶ci, próbuj±c t± drog± ustaliæ g³ówne warto¶ci i zasady jakie mu przy¶wieca³y. Trochê z boku pozostaje konkretny kontekst historyczny i polityczny w jakim dzia³a³ - z du¿± skuteczno¶ci± - ten wytrawny publicysta i polityk. Cenny jest przegl±d i charakterystyka bogatego pi¶miennictwa Nowaka-Jeziorañskiego.

A. Ross Johnson, Radio Free Europe and Radio Liberty: The CIA Years and Beyond, Wilson Center Press, Stanford University Press, 2010.

Nowa ksi±¿ka A. Rossa Johnsona, by³ego dyrektora Radia Wolna Europa a obecnie stypendysty Woodrow Wilson Center, bada g³ównie pierwsze 20 lat historii obu radiostacji kiedy znajdowa³y siê, pod raczej formalnym, jak wynika z badañ, nadzorem CIA. Bogato udokumentowana praca powsta³a w oparciu o archiwa w Niemczech, Polsce, na Wêgrzech i w USA, w tym tak¿e o dokumenty CIA, odtajnione po raz pierwszy na wniosek autora. Opracowanie wieñczy analiza czynników, które z³o¿y³y siê na niezwyk³± skuteczno¶æ oddzia³ywania RWE i RS, a które mog± byæ nadal inspiracj± w promowaniu za pomoc± soft power politycznych zmian poprzez media.

Papierem w system. Prasa drugoobiegowa w PRL, Marta Marcinkiewicz, Sebastian Ligarski [red.], Instytut Pamiêci Narodowej, Szczecin 2010.

Album zawiera m.in. tekst „Placówka badañ nad polsk± pras± niezale¿n± w Radiu Wolna Europa” Witolda Pronobisa. Autor, by³y szef archiwum prasy podziemnej w RWE, opisuje zadania i organizacjê dzia³u, sposoby powiêkszania zbiorów i rozpowszechniania ich w programie RWE a tak¿e zabiegi peerelowskich s³u¿b specjalnych by do tego nie dopu¶ciæ. „Papierowa rewolucja - pisze autor - nie by³aby w stanie dotrzeæ i poruszyæ polskiego spo³eczeñstwa bez RWE. To radio i jego mo¿liwo¶ci docierania do milionów s³uchaczy dawa³y szansê, by ogromny wysi³ek podziemnych wydawców nie zamyka³ siê w bardzo niewielkim krêgu osób, które te konkretne tytu³y tworzy³y...”.

Cold War Broadcasting: Impact on the Soviet Union and Eastern Europe. A Collection of Studies and Documents, A. Ross Johnson, R. Eugene Parta [edited by], Central European University Press, 2010.

Ross Johnson, by³y dyrektor Radia Wolna Europa, i Eugene Parta, by³y dyrektor dzia³u badañ s³uchaczy i ewaluacji programu Radia Wolna Europa/Radia Swoboda zebrali i opracowali teksty oraz dokumenty na temat oddzia³ywania zachodnich radiostacji w okresie zimnej wojny. Autorami tekstów s± weterani tych rozg³o¶ni oraz historycy. Licz±ca prawie 600 stron ksi±¿ka zawiera te¿ liczne, czêsto publikowane po raz pierwszy, dokumenty z tajnych do niedawna archiwów by³ych pañstw komunistycznych. Wiod±cym tematem wyboru jest przy tym wp³yw zachodnich rozg³o¶ni na spo³eczeñstwa i re¿ymy komunistyczne.

Arch Puddington, Rozg³o¶nie wolno¶ci. Tryumf Radia Wolna Europa i Radia Swoboda w zimnej wojnie, Uniwersytet Miko³aja Kopernika, Toruñ 2009.

Puddington, dyrektor biura Radia Wolna Europa/Radia Swoboda w Nowym Jorku w latach 1985-1993, opisuje historiê obu stacji od chwili ich powstania do 1994 r. Opieraj±c siê na archiwach i licznych rozmowach z politykami, dziennikarzami i historykami, wnika w polityczny kontekst i kulisy dzia³ania stacji. Mimo, ¿e by³ zwi±zany z Radiem, stara siê byæ przy tym obiektywny i nie unika spraw kontrowersyjnych oraz b³êdów jakie trafia³y siê w czasie jego ponad czterdziestoletniej dzia³alno¶ci. W konkluzji stwierdza, ¿e obie stacje nale¿a³y do "najbardziej skutecznych instytucji amerykañskich w zmaganiach zimnej wojny i wnios³y wa¿ny wk³ad do pokojowego charakteru upadku komunizmu".

Richard H. Cummings, Radio Free Europe's "Crusade for Freedom", McFarland & Company, 2010.

Kolejna ksi±¿ka by³ego szefa ochrony Radia Wolna Europa/Radia Swoboda w Monachium. Opisuje historiê i rolê Krucjaty Wolno¶ci, organizacji powo³anej w 1950 r. w USA w celu promowania Radia Wolna Europa i zbierania funduszy na jego dzia³alno¶æ. W rezultacie kampanii Krucjaty miliony Amerykanów wp³aci³y datki na RWE. Zebrane w ten sposób pieni±dze stanowi³y wprawdzie tylko ok. 15-20 % kosztów Radia, wa¿ne te¿ by³o jednak poparcie amerykañskiej opinii publicznej dla jego dzia³alno¶ci. Po latach wybuch³y kontrowersje wokó³ Krucjaty gdy wysz³o na jaw, ¿e pozosta³a czê¶æ kosztów RWE pokrywana by³a z bud¿etu przyznawanego CIA, co przedstawicielie Krucjaty Wolno¶ci przemilczali.

Krzysztof Pszenicki, Tu mówi Londyn. Historia sekcji Polskiej BBC, Rosner & Wspólnicy, Warszawa 2009.

Sekcja Polska BBC nadawa³a nieprzerwanie od 7 wrze¶nia 1939 r. do 23.12.2005 r. "nie zawsze dobre, ale zawsze prawdziwe wiadomo¶ci", zdobywaj±c sobie zas³u¿on± renomê wiarygodnej, stonowanej rozg³o¶ni i grono wiernych s³uchaczy. Dzieje konkurentki RWE opisuje K. Pszenicki, dziennikarz, dyrektor Sekcji Polskiej BBC w latach 80.