1 maja 2011 r. minê³o 60 lat od rozpoczêcia regularnej emisji audycji Radia Wolna Europa do Czechos³owacji. Czesi przygotowali bogaty program obchodów rocznicy.

Program obchodów obejmowa³: konkurs dla m³odzie¿y szkolnej na esej literacki na temat "Wolno¶æ s³owa wczoraj i dzisiaj"; 1 marca konferencjê prasow± otwieraj±c± obchody z udzia³em przedstawicieli organizatorów obchodów: Senatu parlamentu Republiki Czeskiej, Wydzia³u Sztuki Uniwersytetu Karola w Pradze, Instytutu Badañ Re¿ymów Totalitarnych i Czeskiego Radia; 4 maja prezentacjê ksi±¿ki "Svobodnì! Rádio Svobodná Evropa 1951-2011" o historii rozg³o¶ni czechos³owackiej RWE wydanej przez Czeskie Radio (fot. obok) oraz mszy za zmar³ych pracowników redakcji czechos³owackiej RWE koncelebrowanej przez biskupa Pragi; 5 maja konferencji naukowej w siedzibie Senatu Republiki Czeskiej po³±czonej z otwarciem wystawy zatytu³owanej "Svobodnì!" i og³oszeniem wyników konkursu dla m³odzie¿y na esej oraz, wieczorem, koncertu galowego orkiestry Czeskiego Radia.

Patronat nad obchodami objêli premier Czech Petr Neèas oraz premier S³owacji Iveta Radièová. W¶ród partnerów organizatorów by³o Radio Free Europe/Radio Liberty w Pradze, bêd±ce kontynuatorem Radia Wolna Europa dzia³aj±cego do 1994 r. w Monachium.

Konferencja naukowa, która odby³a siê 5 maja w Senacie z udzia³em historyków i osobisto¶ci politycznych, postawi³a sobie dwa cele: historyczn± charakterystykê dzia³alno¶ci rozg³o¶ni czechos³owackiej oraz okre¶lenie jej trwa³ego wp³ywu na ¿ycie polityczne i rozumienie roli wolno¶ci s³owa. Otwarcia konferencji dokonali premierzy Czech i S³owacji, wicemarsza³ek czeskiego Senatu, dyrektor Czeskiego Radia i wiceprezes RFE/RL. W panelach historycznych wyst±pili m.in.: Prof. Vilém Preèan (RWE jako problem dla historyka), Doc.dr Jiøí Pernes (Wewnêtrzna sytuacja RWE w latach 50. i 60.), Dr. Oldøich Tùma (RWE w miêdzynarodowym kontek¶cie politycznym lat 70. i 80.), Dr. Prokop Tomek (Propagandowe projekty RWE na Czechos³owacjê). W osobnym panelu mówili dawni pracownicy RWE: A.Ross Johnson, b. dyrektor stacji (o partnerstwie amerykañsko-czesko-s³owackim), Pavel Pecháèek, b.dyrektor rozg³o¶ni czechos³owackiej oraz Olga Kopecká-Valeská, b. dziennikarka redakcji czeskiej. I wreszcie wypowiadali siê dawni s³uchacze Radia a obecnie prominentne osobisto¶ci: Petr Pithart, wiceprzewodnicz±cy Senatu, Jiøí Stránský, pisarz i scenarzysta, Karel Hví¾ïala, dziennikarz i pisarz, Václav Malý, praski biskup pomocniczy.

Dok³adnie rzecz bior±c, czechos³owacka rozg³o¶nia RWE, pocz±tkowo pod nazw± G³os Wolnej Czechos³owacji, rozpoczê³a nadawanie 4 lipca 1950 r. (polska rozg³o¶nia, G³os Wolnej Polski, 7 sierpnia 1950 r.). Przez prawie rok audycje by³y jednak krótkie i emitowane nieregularnie. W³a¶nie 1 maja 1951 nast±pi³a uroczysta inauguracja regularnego, pe³nego programu i tê datê przyjê³o siê uwa¿aæ za pocz±tek rozg³o¶ni (podobnie jak w wypadku polskiej 3 maja 1952 r.). Do s³uchaczy przemawiali tamtego dnia prezes Komitetu Wolnej Europy C.D. Jackson i dyrektor rozg³o¶ni czechos³owackiej Ferdinand Peroutka, legendarna postaæ intelektualnej elity czechos³owackiej, wspó³pracownik T.G. Masaryka, wybitny dziennikarz i historyk, który musia³ opu¶ciæ Czechos³owacjê po komunistycznym zamachu stanu 1948 r.

Od pocz±tku czechos³owacka rozg³o¶nia RWE mia³a dwie redakcje - czesk± i s³owack±, i nadawa³a swój program w dwu jêzykach. Amerykanie sponsoruj±cy Radio nie chcieli sprawiaæ wra¿enia, ¿e wspieraj± tendencje separytystyczne i podzia³ kraju. Rozdzielenie obu redakcji w strukturze RWE nast±pi³o dopiero w 1993 r. po podziale pañstwa na Republiki Czesk± i S³owack±. Po przeniesieniu RWE do Pragi rozg³o¶nia czeska (popularna "Svobodka") utworzy³a wspólnie z publicznym Radiem Czeskim osobny program i wspierana finansowo przez Kongres USA dzia³a³a do wrze¶nia 2002 r. Rozg³o¶nia s³owacka istnia³a w strukturach RFE/RL do stycznia 2004 r. (Na fot. dziennikarze czeskiej redakcji w latach monachijskich, od lewej: Milan Schultz, Lida Rakusanova, Karel Moudry, Karel Kryl.)

Wiêcej na stronie (wersja angielska) Czeskiego Radia

Foto: Èeský rozhlas